Chùa Trấn Quốc

Chùa Trấn Quốc là một trong những địa điểm mà các Phật tử và khách du lịch không thể bỏ qua khi ghé thăm thủ đô nghìn năm văn hiến. Địa chỉ chùa Trấn Quốc Hà Nội hiện tại tọa lạc tại đường Thanh Niên, quận Tây Hồ, Hà Nội. Trong lịch sử hai triều đại Lý – Trần, chùa Trấn Quốc giữ vai trò là kinh đô của Phật giáo. Dấu vết thời gian đã làm chùa Trấn Quốc khoác lên mình vẻ cổ kính, nhưng nét thanh nhã thì vẫn soi bóng trên nền nước Tây Hồ tĩnh mịch xanh trong. Đó chính là nét đẹp hài hòa giữa lịch sử và kiến trúc trong tổng thể chùa Trấn Quốc làm đắm say lòng người.

Chùa Trấn Quốc giữa lòng Tây Hồ
Chùa Trấn Quốc giữa lòng Tây Hồ

Lịch sử chùa Trấn Quốc

Sự tích chùa Trấn Quốc là câu chuyện dài hơn 1500 năm: Dưới thời vua Lý Nam Đế (năm 541-547), chùa Trấn Quốc được xây dựng tại thôn Yên Hòa, bên dòng sông Hồng và mang tên Khai Quốc (mở nước). Đến thời vua Lý Nhân Tông, ngôi chùa uy nghiêm được chọn làm nơi đàm đạo giữa Thái Hậu Ỷ Lan và các vị cao tăng. Hơn 500 năm sau, ngôi chùa được đổi tên là An Quốc bởi quyết định của vua Lê Thái Tông.

Vì được xây dựng bên bờ sông Hồng nên chùa không tránh khỏi quy luật lở – bồi của tự nhiên. Nhằm ngăn chặn tác động xấu đến từ thiên nhiên này, năm 1615, người dân làng Yên Phụ dời chùa vào gò đất cao Kim Ngưu. Dưới hai thời vua Lý  – Trần, gò Kim Ngưu là nơi hội tụ nhiều công trình kiến trúc lớn nhằm phục vụ cho việc an dưỡng của hoàng gia. Tuy nhiên, thời đó gò Kim Ngưu chưa có lối thông ra bên ngoài. Nên vào thế kỉ XIX, chúa Trịnh đã đắp đê Cố Ngự, là con đường Thanh Niên ngày nay, nối đê với gò Kim Ngưu.

Đường Thanh Niên nối đê Cố Ngự và gò Kim Ngưu
Đường Thanh Niên nối đê Cố Ngự và gò Kim Ngưu

Sau hai lần đổi tên, chùa chính thức được mang tên gọi như ngày nay vào thời vua Lê Hy Tông (1681 – 1705). Sau 200 năm, chùa liên tục được tu sửa với sự ban tặng từ các đời vua trong lịch sử. Cùng với sự tu sửa đó, chùa cũng được đổi tên là Trấn Bắc, tuy nhiên cái tên Trấn Quốc đã thực sự đi vào nhân gian và tồn tại cho đến bây giờ.

Cảnh quan và kiến trúc

Cảnh quan

Hồ Tây – nơi tọa lạc của chùa Trấn Quốc là một trong những hồ nước ngọt lớn và cảnh vật phong phú bậc nhất thủ đô. Xưa kia, nơi đây còn khá nguyên sơ với các hang động nhỏ u huyền nhưng chứa đựng sự sinh sôi nảy nở của hàng vạn chúng sinh. Ngày nay, sự phát triển vượt bậc của xã hội đã làm diện mạo nơi đây thay đổi sâu sắc. Tuy đó là sự xoay vần tự nhiên của tạo hóa, nhưng khá nhiều người u hoài tiếc nuối cho sự tĩnh mịch của cổ tự Trấn Quốc ngàn năm.

Cổng chùa Trấn Quốc (ảnh chụp năm 1958)
Cổng chùa Trấn Quốc (ảnh chụp năm 1958)

Kiến trúc tổng thể

Trải qua nhiều lần tu sửa, chùa Trấn Quốc ít nhiều bị lai tạp phong cách kiến trúc của các thời kì khác nhau. Tuy nhiên, chùa vẫn giữ lại được cái hồn cổ kính xưa kia, xứng danh ngôi cổ tự độc đáo bậc nhất nước Nam. Kiến trúc chùa Trấn Quốc tuân thủ theo đúng quy tắc của Phật giáo, nên nhìn theo tổng thể, chùa mang dáng chữ công (工).

Tiền đường của chùa hướng về phía Tây, hai bên là nhà thiêu hương và dãy thượng điện. Tiền đường được nối với cổng chùa bằng con đường gạch đỏ như màu hoàng hôn phủ bóng Tây Hồ. Tiền đường là nơi mà những người đi lễ chùa Trấn Quốc không thể bỏ qua để tỏ lòng thành kính với cổ tự ngàn năm. Gác chuông nằm sau thượng điện, là nơi ngày ngày vang lên tiếng chuông trầm mặc Phật pháp. Nhà tổ và nhà bia lần lượt nằm bên trái và bên phải của chùa Trấn Quốc. Độc đáo nhất có lẽ là những mộ tháp cổ đã có tuổi đời gần ba thế kỉ, đem lại sự trang nghiêm mà thanh lịch cho chùa tự xưa đến nay.

Tiền đường của chùa Trấn Quốc
Tiền đường của chùa Trấn Quốc

Bảo tháp lục độ đài sen được xây dựng từ năm 1988 là điểm nhấn trong khuôn viên chùa. Mỗi 11 tầng của tháp đều chứa trong mình một tượng Phật đá quý. Tháp được xây đối xứng với cây bồ đề, tạo nên kiến trúc đối xứng giữa “bản thể” và “trí tuệ vô lượng” trong quan niệm Phật giáo.

Bảo tháp lục độ đài sen chùa Trấn Quốc
Bảo tháp lục độ đài sen chùa Trấn Quốc

Chùa Trấn Quốc – chốn thanh tịnh tâm linh.

Chùa Trấn Quốc giờ mở cửa sẵn sàng đón nhận sự ghé thăm của Tăng Ni, Phật Tử và thập khách tứ phương, đó là vào khoảng thời gian từ 8 giờ sáng đến 4 giờ chiều hàng ngày.

Vẻ đẹp về đêm huyền diệu của chùa Trấn Quốc ngày nay
Vẻ đẹp về đêm huyền diệu của chùa Trấn Quốc

Cuộc sống hiện đại nhiều bận rộn và lo toan, nhiều người đến chùa Trấn Quốc để thưởng ngoạn cảnh chùa hoặc di dưỡng, thanh lọc tâm hồn. Nhưng nhiều người cũng chọn nơi đây để gửi gắm những mong ước, nguyện cầu… Nhất là vào những ngày rằm, ngày mồng một, lễ tết hàng năm… Là một trong những ngôi cổ tự linh thiêng nhất Việt Nam, hàng năm chùa Trấn Quốc đón hàng nghìn lượt người tới cầu may mắn, an bình cho bản thân và vô vàn chúng sinh nhân loại. Đây có lẽ là câu trả lời cho câu hỏi chùa Trấn Quốc cầu gì của những ai chưa có cơ hội ghé thăm chùa.

Quang cảnh chùa Trấn Quốc ngày lễ
Quang cảnh chùa Trấn Quốc ngày lễ

Lịch sử, kiến trúc và tâm linh cùng hòa quyện tạo nên chùa Trấn Quốc – một thế giới thanh tịnh, linh thiêng giữa lòng thủ đô phồn hoa đô hội. Giống như câu đối đã tự bao giờ gắn bó với cửa của cổ tự Trấn Quốc: “Vang tai xe ngựa qua đường tục/ Mở mặt non sông đứng cửa thiền”.